Nijkerk



Op 7 april 2026 zijn een aantal foto's uit de beeldbank van de NVBS toegevoegd; deze nieuwe foto's zijn te herkennen aan de blauwe beschrijving van de foto's.
In de emplacementstekening zijn de namen van de overwegen vermeld en er is extra informatie toegevoegd.

Het station Nijkerk is een station van het Standaardtype NCS 1e klasse en het ligt aan de spoorlijn Amersfoort - Zwolle bij km. 32.375.
Het station werd geopend op 20 augustus 1863. In 1903 werd Nijkerk ook eindpunt van de Kippenlijn Ede - Barneveld - Nijkerk, hiervoor werd ook het stationsgebouw verbouwd. Dit oude NCS-stationsgebouw is nog steeds in gebruik.
Nijkerk was vroeger een belangrijk overstapstation van de NS; tot 1937 had Nijkerk een verbinding met Barneveld, Lunteren en Ede / Wageningen. De trein had stopplaatsen in de buurtschappen Appel en Driedorp. Ook in Voorthuizen had een station. Deze verbinding heeft bestaan van 1903 tot 1937.
Nijkerk had tot de sluiting van de Kippenlijn dus drie perronsporen en opstel- en rangeersporen rondom de perronsporen. Tegenwoordig is dit deels in gebruik als sportterrein, parkeerterrein, industrieterrein en fietsenstalling.
In 1903 bij de aanleg van de Kippenlijn naar Nijkerk is er ook de havenspoorlijn aangelegd van het station naar de haven van Nijkerk. De sluiting van de havenspoorlijn vond plaats in 1972, waarna deze in het jaar 1976 werd opgebroken. Toen zijn ook de laatste opstel-, rangeer- en inhaalsporen van station Nijkerk verwijderd. Sindsdien bestaat het emplacement alleen nog uit de hoofdsporen van het baanvak Utrecht - Zwolle. Rond 1985 werd tevens de oude NCS perronkap van het vroegere eilandperron voor de richtingen voor Zwolle/Ede gesloopt. De perronkap bij het oude stationsgebouw is behouden.


Het stationsgebouw van Nijkerk met het gesloten overpad d.d. 24 mei 1974.
(Foto: F.J. Hoevenagel)    (bron: Stichting SNR Railverzamelingen)


    

De noordzijde van het emplacement gezien in zuidelijke richting met op de achtergrond het stationsgebouw (links)
en de passage van reizigerstrein 127 (Den Haag SS - Groningen, gecombineerd met Rotterdam CS - Leeuwarden),
bestaande uit locomotief NS 1155, locomotief NS 1208 in opzending en twaalf rijtuigen (rechts) d.d. 23 mei 1961.
(Foto's: R. Ankersmit)

Nijkerk Haven

    

Het emplacement in zuidelijke richting met rechts de aansluiting van het spoor richting Nijkerk Haven d.d. 8 maart 1975.
(Foto's: Wim Vos)

Klik hier om de tekening van het baanvak Nijkerk - Nijkerk Haven te openen.


Trein 46987 van Nijkerk Haven naar Nijkerk met locomotor NS 323 tijdens de passage van Tijselings fabriek d.d. 8 augustus 1967.
(Foto: J.C. de Jongh)    (bron: Stichting SNR Railverzamelingen)


    

De locomotor NS 323 rangeert in Nijkerk Haven (links) en trein 46987 van Nijkerk Haven naar Nijkerk met locomotor NS 323 op de vrije baan (rechts) d.d. 8 augustus 1967.
(Foto's: J.C. de Jongh)    (bron: Stichting SNR Railverzamelingen)



Het emplacement in noordelijke richting d.d. 8 maart 1975.
(Foto: Wim Vos)

Gebruikte afkortingen:

Blokstelsels: In post T was een Siemens & Halske handelinrichting zonder blokkasten geplaatst; voor een uitleg over de werking van dit toestel klik hier.


De emplacementstekening van Nijkerk vanaf het jaar 1951.


Tekening van de handelinrichting in post T vanaf het jaar 1951.

Met ingang van 17 december 1951 is op het baanvak Ermelo - Nijkerk en met ingang van 31 december 1951 is op het baanvak Nijkerk - Amersfoort automatisch blokstelsel met lichtseinen van het stelsel 1946 in dienst gesteld.
Als gevolg van deze ombouw verdween de blokkast en de tot dan in gebruik zijnde armseinen.
De lichtseinen werden bediend door krukjes terwijl de wissels en de grendels mechanisch werden bediend.

Omdat het perron in de aankondigingssectie van de AKI van de Hoogstraat ligt waren stop- doorknoppen aangebracht waarvan de werking als volgt luidt: Het overpad tussen de perrons en de overweg in de Barneveldseweg werden bediend door windwerken op het perron; de koppeling met de beveiliging vond plaats met het grendel in veld 14.

Met ingang van 4 september 1961 is op het baanvak Nijkerk - Amersfoort beveiligd linkerspoor rijden in dienst gesteld en zijn de lichtseinen vervangen door lichtseinen van het stelsel 1955.

Rijrichting wisselen:
Rechter spoor van Amersfoort:

De rijrichting wordt gewisseld door het omleggen van de rijrichtingsknop in post T.
Na het omleggen van deze knop gaat hierin wit licht branden, als dit licht dooft is de nieuwe rijrichting ingesteld.
Het wisselen van de rijrichting is niet mogelijk, zolang er in de rijrichtingsknop rood licht brandt.
Dit rode licht brandt zolang het rechterspoor (van Amersfoort Aansluiting tot Nijkerk) bezet is of er handelingen zijn verricht tot het bedienen van een sein dat toegang tot dit spoor geeft.

Linker spoor van Amersfoort:

De ingestelde rijrichting wordt in post T aangegeven door het brandende lampje "v. Amf" of "n. Amf".
De rijrichting over dit spoor wordt gewisseld door de treindienstleider te Amersfoort.

Lampje "Codegever"

Indien het sein 113, 114 of 115 uit de stand wordt gebracht voor het tonen van seinbeeld "beperkte snelheid", wordt, indien het lampje "Codegever" brandt, dit seinbeeld niet getoond, maar dooft het sein.
Het seinbeeld "beperkte snelheid" wordt na het verrichten van de onderstaande bedieningshandelingen getoond:

in sein 113:
  1. bij alle rangeerbewegingen
  2. bij vertrek naar het linkerspoor als bij het omleggen van het krukje in veld 18 naar links het rode licht in de rijrichtingsknop brandt.
  3. bij het vertrek naar het rechterspoor, zolang het venstertje "Blok n. Amf" rood is.
in sein 114:
  1. bij alle rangeerbewegingen
  2. bij het vertrek, zolang het venstertje "Blok n. Amf" rood is.
in sein 115:    steeds

Geldigheid lichtseinen:

De seinen 113, 114 en 115 gelden zowel voor trein- als rangeerbewegingen.
De overige lichtseinen gelden uitsluitend voor treinbewegingen.

    

Het automatische sein 842, met kleurwisselaar en ovaal achtergrondscherm bij km 27,2 tussen Nijkerk en Amersfoort (links)
en de achterzijde van het automatische sein 843, met kleurwisselaar en ovaal achtergrondscherm bij km 28,2 tussen Nijkerk en Amersfoort (rechts) d.d. 1 maart 1975.
(Foto's: R. Ankersmit)
Bij de invoering van het seinstelsel 1955 werden soms nog voorradige seinen met kleurwisselaar toegepast met een ovaal achtergrond scherm.
Later zijn toch weer ronde achtergrondschermen gemonteerd net als bij het seinstelsel 1946.


Met ingang van 14 november 1976 is de aansluiting naar Nijkerk Haven opgebroken en is de plaatselijk bediende beveiliging vervallen en werd het station Nijkerk een halte langs de vrije baan.

Alle bedieningshandelingen staan hier beschreven.
Voor een beschrijving van het station Putten klik hier.
Voor een beschrijving van het station Amersfoort klik hier.

Terug naar Home Terug naar seinhuizen